Cursus: De Russische film als cultuursymbool

De Russische cinema

De Sovjet-Unie bestaat niet meer, maar heeft wel een indrukwekkend erfgoed nagelaten op filmgebied. De Russische cinema kent een grootse historie van filmmakers. Wie hun films heeft gezien, weet dat bij Russische cinema de kijker niet alles de in de schoot geworpen krijgt. In vier lessen wordt de Russische filmgeschiedenis binnen de cultuurgeschiedenis van Rusland uiteengezet. We starten met een inleidend gedeelte. Vervolgens gaan we grotendeels de betreffende film kijken. 

Filmposter van de film 'Oom Vanja' van Konchalovsky (detail).

Oom Vanja (1971) van Konchalovsky

Oom Vanja is gebaseerd op een toneelstuk van Tsjechov uit 1897. Het geeft een prachtig beeld van het leven op het Russische platteland in de 19e eeuw. Het schetst tevens de Russische apathie en lethargie. Rode draad is de ondergang van de Russische adel, die het verliest van de opkomende kapitalisten.

Filmposter van de film 'Jeugd van Ivan' van Tarkovski (detail).

Jeugd van Ivan (1962) van Tarkovski

In Jeugd van Ivan schetst regisseur Tarkovski op indringende wijze een wrange en schokkende reis van een beschadigd kind. Setting is de Tweede Wereldoorlog. Met de verontrustende landschappen in de film laat Tarkovski een wereld zien waarin de mens slechts een detail van het totale beeld is. We zien de Rus tegenover de Duitse bezetter.

Filmposter van de film 'Alexandra' van Sokoerov (detail).

Alexandra (2007) van Sokoerov

Bij Alexandra draait het om Tsjetsjenië. Een grootmoeder brengt een bezoek aan haar kleinzoon, een Russische officier die in Tsjetsjenië dient. Daar ontmoet ze Tsjetsjeense vrouwen waar ze bevriend mee raakt. Al discussiërend over ieders lot, stellen de vrouwen vast dat er tussen hen geen verschillen bestaan.

 

Engels artwork voor de film 'Russian Ark' van Sokoerov (detail). 

Russian Ark (2002) van Sokoerov

Russian Ark is een (kunst)film die de toeschouwer door 33 indrukwekkende zalen van de Hermitage in St. Petersburg leidt. In een opname van 90 minuten voert de film ons door drie eeuwen Russische geschiedenis. Samen met een onzichtbare verteller levert een ironische Franse markies commentaar op de 2000 aanwezige, in prachtige kostuums gestoken, historische figuren.