Lezing: Rusland in de 19e eeuw: strijd tussen westerlingen en slavofielen


'Portret van Nikolai Gogol', 1847 / Alexander Andreyevich Ivanov (1806-1858). 'Portret van Alexander Herzen' / Nikolai Nikolaewitsj Ge (1831-1894) / Tretyajovgalerij, Moskou.

Veranderingen

Ruslanddeskundige Marie-Thérèse ter Haar schetst een beeld van de 19e eeuw, de eeuw van de hoop op verandering. Enerzijds waren daar de slavofielen, anderzijds de zogeheten westerlingen. Zij stonden lijnrecht tegenover elkaar voor wat betreft de inrichting van hun land.

Slavofielen

De slavofielen (‘slavvjanofieli’) waren ervan overtuigd dat Rusland een eigen weg moest gaan. Men mocht zich niet laten beïnvloeden door voorbeelden uit het buitenland. Zij zagen alleen een hoopvolle toekomst voor hun land met een terugkeer naar de oude, echt Russische levensvormen. Volgens de slavofielen waren deze verloren gegaan sinds Peter de Grote de maatschappij naar buitenlands model had ingericht. Grondlegger van de slavofilie is Aleksei Chomjakov. Bekende slavofielen zijn Nikolai Gogol en Konstantin Leontjev.

Westerlingen

Naast slavofielen waren er Russen die zichzelf westerlingen (‘zapadniki’) noemden, Zoals Alexander Herzen en Vissarion Belinski. Zij meenden dat hun land alleen vooruit kon komen door eerst de technische en maatschappelijke achterstand in te halen, die Rusland had ten opzichte van West-Europa. 

Russische staatsinrichting

Deze lezing geeft inzicht in de ontstaansgeschiedenis van de Russische staatsinrichting. 

Spreker

Ruslanddeskundige en Oost-Europadeskundige drs. Marie-Thérèse ter Haar.